Η ινσουλίνη είναι μία αναβολική ορμόνη η οποία εκκρίνεται από τα β κύτταρα του παγκρέατος και βοηθά την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα προκειμένου αυτά να παράξουν ενέργεια.
Τι είναι όμως η αντίσταση στην ινσουλίνη και γιατί μας απασχολεί;
Η δυσκολία της απόκρισης των κυττάρων στην ινσουλίνη που βοηθά στην απορρόφηση της γλυκόζης από το αίμα σημαίνει ινσουλιναντίσταση και μας ενδιαφέρει γιατί μπορεί να εξελιχθεί σε προδιαβήτη ή ακόμα και σε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2.
Τι προκαλεί όμως την αντίσταση στην ινσουλίνη;
Η εναπόθεση λίπους στην κοιλιακή χώρα (σπλαχνικό λίπος) μπορεί να προκαλέσει ινσουλινοαντίσταση. Μάλιστα, η απώλεια σωματικού βάρους και ειδικότερα σωματικού κοιλιακού λίπους μπορεί να βελτιώσει την αντίσταση στην ινσουλίνη και να καθυστερήσει ή να προλάβει την εμφάνιση ΣΔ2
Η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας επίσης μπορεί να προκαλέσει ινσουλινοαντίσταση. Μετά την άσκηση οι μύες γίνονται πιο ευαίσθητοι στην ινσουλίνη και την απορρόφηση της γλυκόζης
Τέλος, η κακή ποιότητα ύπνου ευθύνεται και αυτή για την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Ποια είναι τα συμπτώματα της αντίστασης στην ινσουλίνη;
Συνήθως δεν έχει κανένα σύμπτωμα αρχικά. Ίσως υπάρξουν μεταγευματικές υπογλυκαιμίες, ενώ σε σοβαρής μορφής ινσουλινοντίσταση εμφανίζεται μελανίζουσα ακάνθωση (σκούρες κηλίδες στο πίσω μέρος του λαιμού, στα γόνατα, στους αγκώνες και τις μασχάλες).
Ποιες εξετάσεις μπορώ να κάνω;
Εκτός από την γλυκόζη (σάκχαρο) νηστείας, είναι σημαντικό να κάνει κάποιος και HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη), όπως και δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη- καμπύλη γλυκόζης. Ειδικά τα άτομα με κοιλιακή παχυσαρκία που έχουν και ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη στην οικογένεια, πρέπει να εξετάζονται συχνά.
Εάν η γλυκόζη νηστείας είναι μεταξύ 110-125mg/dl ή/ και η Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι μεταξύ του 5,7-6,4% τότε μιλάμε για μια κατάσταση που ονομάζεται προδιαβήτης και εάν δεν προσεχθεί θα εξελιχθεί σε διαβήτη.
Πώς μπορώ να βελτιώσω την αντίσταση στην ινσουλίνη;
Η απώλεια σπλαχνικού λίπους και συγκεκριμένα η απώλεια σωματικού βάρους κατά 7-10% είναι σημαντική. Επιπρόσθετα, τα 150 λεπτά μέτρια έντασης φυσική δραστηριότητα την εβδομάδα είναι εξίσου σημαντικά, ενώ μια Μεσογειακού τύπου Διατροφή με έμφαση σε υδατάνθρακες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη βοηθά και αυτή με την σειρά της.
Ας δούμε όμως συγκεκριμένες διατροφικές συστάσεις όπως αυτές δημοσιεύθηκαν πρόσφατα (2022) από την ομάδα της καθηγήτρια διατροφής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αιμιλίας Παπακωνσταντίνου.
- Περιορίστε τους συνολικούς υδατάνθρακες στο 40-50% της ημερήσιας πρόσληψης
- Καταναλώστε την πλειονότητα των υδατανθράκων στο μεσημεριανό
- Επιλέξτε τρόφιμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη
- Προσθέστε άπαχη πρωτεΐνη και καλά λιπαρά στα υδατανθρακούχα τρόφιμα για αργή απορρόφηση της γλυκόζης (λ.χ. όχι μόνο φρούτο ως δεκατιανό, αλλά προσθήκη ξηρών καρπών ή τυριού για να απορροφάται πιο αργά η γλυκόζη)
- Αποφύγετε την κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ
- Καταναλώστε τα γεύματα σε σταθερές ώρες
- Ξεκινήστε σε ένα γεύμα από την κατανάλωση των λαχανικών, μετά των πρωτεϊνών ή των λιπών και στο τέλος των υδατανθράκων. (λ.χ. σε ένα γεύμα που περιέχει κοτόπουλο με πατάτες και σαλάτα καλό είναι να ξεκινάτε με την σαλάτα, να συνεχίζετε με το κοτόπουλο και να αφήνετε στο τέλος τις πατάτες)
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc
