Τα μπαχαρικά (ή μυρωδικά ή καρυκεύματα) μπορεί να είναι αποξηραμένα φύλλα, βολβοί, σπόροι, καρποί ή ρίζες των φυτών. Περιλαμβάνονται στις αρωματικές ύλες που σύμφωνα με τον ελληνικό Κώδικα Τροφίμων και Ποτών έχουν έντονο άρωμα και γεύση και η προσθήκη τους στα τρόφιμα γίνεται για να τους προσδώσουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και για να βελτιώσουν τη γεύση τους.
Εκτός όμως από τη νοστιμιά που δίνουν στα τρόφιμα, τα μπαχαρικά αποτελούν άριστα φυσικά συντηρητικά των τροφίμων, μία ιδιότητά τους γνωστή από την αρχαιότητα. Η ιδιότητά τους αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού βοηθά στη συντήρηση των τροφίμων, χωρίς να χρησιμοποιούνται τεχνητά πρόσθετα (τα γνωστά συντηρητικά Ε), τα οποία πολλές φορές έχουν ενοχοποιηθεί για δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία.
Μία άλλη χρησιμότητά τους που σχετίζεται με τη γεύση είναι ότι τα μπαχαρικά μπορούν να αντικαταστήσουν το αλάτι στα τρόφιμα. Με τον τρόπο αυτό το φαγητό γίνεται νόστιμο, χωρίς όμως να χρησιμοποιείται αλάτι, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις ασθενών (υπερτασικοί, νεφροπαθείς) πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα μπαχαρικά βοηθάνε την διαδικασία της πέψης με 2 τρόπους. Ο πρώτος τρόπος είναι βελτιώνοντας και αυξάνοντας την παραγωγή χολής από το συκώτι. Η χολή είναι απαραίτητη για τη πέψη των λιπαρών οξέων. Ο δεύτερος τρόπος είναι διεγείροντας τις ενζυμικές δραστηριότητες που είναι υπεύθυνες για την πέψη των τροφών και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
Άξια αναφοράς είναι και η ευεργετική δράση των μπαχαρικών στο κομμάτι της πρόληψης παθήσεων. Στο σύνολό τους είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, ουσίες που εμποδίζουν τη δράση των ελεύθερων ριζών. Με τον τρόπο αυτό έχουν προληπτική δράση στην οξείδωση της κακής χοληστερόλης, δηλαδή της LDL, και λειτουργούν προστατευτικά απέναντι σε πολλές μορφές καρκίνου. Επίσης σημαντική είναι και η περιεκτικότητά τους σε σαλικυλικό οξύ το οποίο έχει αντιθρομβωτική αλλά και αντικαρκινική δράση. Πολλά μπαχαρικά εμφανίζουν και έντονη αντιφλεγμονώδη δράση.
Μαύρο πιπέρι: αποτελεί πολύ καλή πηγή αντιοξειδωτικών, αλλά και σιδήρου, μαγγανίου και ασβεστίου.
Κόκκινο πιπέρι καγιέν: πολύ καλή πηγή προβιταμίνης Α, αλλά και βιταμίνης C.
Ρίγανη και θυμάρι: περιέχουν πλήθος αντιοξειδωτικών, βιταμινών Α, C και Ε, αλλά και 2 ισχυρά αντιμικροβιακών αιθέριων ελαίων της ριγανόλης και της θυμόλης.
Κανέλα: έχει ισχυρή θερμογενετική δράση. Νέες μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει δράση στη ρύθμιση της μεταγευματικής γλυκόζης.
Μοσχοκάρυδο: Μελέτες συσχετίζουν την κατανάλωση μοσχοκάρυδου με ηπατοπροστατευτική δράση.
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc
