Στις 30 Ιανουαρίου γιορτάζουν οι Τρεις Ιεράρχες και μαζί τους γιορτάζουν και τα Ελληνικά Γράμματα, η Εκπαίδευση και η Παιδεία.
Οι Τρεις σπουδαίοι παιδαγωγοί που με το έργο τους τίμησαν και καταξίωσαν τα Ελληνικά Γράμματα και την Εκπαίδευση. O Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ή Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπήρξαν δάσκαλοι προικισμένοι με πολλές αρετές, καθοδηγητές για τους μαθητές τους. Καθένας τους έχει και ξεχωριστή γιορτή, όμως αυτήν την ημέρα γιορτάζονται μαζί, γιατί έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Ζούσαν μια απλή ζωή, αφιέρωσαν τη ζωή τους στους φτωχούς και δυστυχισμένους και ήταν και οι τρεις σοφοί και δεινοί ρήτορες. Αγάπησαν πολύ τα γράμματα και τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων και ο απλός κόσμος τους αγαπούσε και τους εκτιμούσε.
Η γιορτή των Τριών Ιεραρχών είναι γιορτή των δασκάλων και των μαθητών, των σχολείων και των γραμμάτων, των βιβλίων και της μάθησης. Η προσφορά τους στην ανθρωπότητα είναι μοναδική κυρίως λόγω της διαμόρφωσης της θεολογίας του Χριστιανισμού μέσω της ενσωμάτωσης της αρχαίας ελληνική φιλοσοφίας στη χριστιανική πίστη. Είχαν χαρίσματα όμως πήραν και φροντισμένη αγωγή από τις μητέρες τους. Αγωνίστηκαν ασταμάτητα και προσευχήθηκαν πολύ. Έτσι έγιναν πρεσβευτές της αρετής, της αγιότητας αλλά και των γραμμάτων και της σοφίας.
Οι Τρεις Ιεράρχες επιδίδονται στην ερμηνεία των Γραφών. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύει σχεδόν όλες τις επιστολές του Παύλου, θαυμαστές είναι οι ομιλίες του Μέγα Βασιλείου στην εξαήμερο δημιουργία του κόσμου και στους ψαλμούς του Δαβίδ. Αξίζει εδώ να σημειώσουμε πως οι μεγαλύτερες αιρέσεις άρχισαν από την παρερμηνεία των Γραφών. Εκείνοι ερμήνευσαν τις Γραφές για να δώσουν στους ανθρώπους τη σωστή κατεύθυνση για την ανάγνωση κειμένων.
Είχαν κάνει και οι τρεις λαμπρές σπουδές. Ο Μέγας Βασίλειος σπούδασε φιλοσοφία, ρητορική, νομικά, ιατρική, αστρονομία και γεωμετρία. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος φιλοσοφία, ρητορική και νομική, ενώ ο Γρηγόριος ο θεολόγος φιλοσοφία, ρητορική και ποίηση. Γι αυτό γιορτάζουν και οι τρεις μαζί ως προστάτες των γραμμάτων και της παιδείας. Αυτή η γνώση, αλλά και η αγάπη τους για το Θεό, τους έδινε το δικαίωμα να ασκήσουν κριτική σε καθετί που παρέπεμπε στο ειδωλολατρικό παρελθόν. Στα έργα και τη σκέψη τους βλέπουμε πλήρη ένωση του χριστιανισμού και του ελληνισμού και η ελληνική γλώσσα και η αρχαία φιλοσοφική σκέψη χρησιμοποιήθηκαν για να εκφράσουν την αλήθεια για την πίστη. Έδωσαν νέο νόημα και περιεχόμενο στις λέξεις κρατώντας τα πολύτιμα και ωφέλιμα της ελληνικής σοφίας και απορρίπτοντας την ανθρωποκεντρική ειδωλολατρική προσέγγιση του κόσμου. Κατάφεραν να κάνουν την ελληνική σκέψη και το λόγο να παίρνουν νέα διάσταση και να αλλάζουν μέσα από την Εκκλησία.
Δε μιλούν μόνο για τους μαθητές αλλά νουθετούν και τους δασκάλους. Άξιος του ονόματός του κατά τον Χρυσόστομο είναι ο διδάσκαλος όταν ως μόνη του χαρά και ικανοποίηση έχει την πρόοδο των μαθητών του και να είναι προσηνής. Κατά τον Μέγα Βασίλειο «ευφραίνουσι μαθηταί διδασκάλους προς αύξησιν επιδόντες». Μόνο όταν ο διδάσκων είναι άψογος θα έχει το θάρρος να επιτιμά τους μαθητές του. Κατά τον Γρηγόριο, «παιδαγωγικόν είναι το μικρόν τι συγχωρεί». Δεν πρέπει πάντοτε όμως ο διδάσκαλος να δεικνύει επιείκεια, προσθέτει ο Χρυσόστομος αλλά και αυστηρότητα.
Μακάρι στις δύσκολες εποχές που ζούμε οι δάσκαλοι να φέρνουν πνευματικό πλούτο με το φωτεινό τους έργο, όπως αυτό των Τριών Ιεραρχών και να φωτίζουν τον δρόμο των παιδιών προσφέροντάς του γνώσεις, μόρφωση, παιδεία, αλλά κυρίως με το ζωντανό παράδειγμά τους.
Σμίλεψε πάλι, δάσκαλε, ψυχές!
Κι ότι σ’ απόμεινε ακόμη στη ζωή σου,
Μην τ’ αρνηθείς! Θυσίασέ το ως τη στερνή πνοή σου!
Κωστής Παλαμάς
