«…γιατί ήταν θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει…»
«και αν η Πόλη έπεσε, και αν πάρθεν η Ρωμανία,
Πάλι με χρόνους και καιρούς, πάλι δικά μας θα’ναι».
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης έχει καταγραφεί στην ιστορική μνήμη του λαού μας ως «αποφράδα ημέρα» αλλά και ως ένα γεγονός που παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα στη λαϊκή μας παράδοση σε όλες τις μορφές της Τέχνης: δημοτικό τραγούδι, λαϊκή αφήγηση, ανάγλυφα μοτίβα πάνω σε ξύλο και μέταλλο, λαϊκές φορεσιές και λαϊκή ζωγραφική. Ιδιαίτερα αγαπητό υπήρξε το θέμα της Άλωσης της Πόλης για το λαϊκό μας ζωγράφο Θεόφιλο.
Ο πρώτος πίνακας που βλέπουμε είναι ίσως και ο πιο γνωστός πίνακας της Άλωσης. Φέρει τον τίτλο: Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος ο αυτοκράτωρ των Ελληνορωμαίων εξέρχεται άτρομος εις την μάχην το 1453 Μαΐου 29».
Αξίζει να τον παρατηρήσουμε λίγο καλύτερα…
Ο αυτοκτράτορας αγέρωχος επιτίθεται, ενώ οι Τούρκοι σαστισμένοι απλώς τον κοιτάζουν. Στα έργα του Θεόφιλου, όταν πρόκειται για σύνθεση με πολυπρόσωπες παραστάσεις ο κεντρικός ήρωας τοποθετείται στο κέντρο ή είναι μεγαλύτερος σε μέγεθος ή κάποιες φορές και τα δύο. Βρισκόμαστε μέσα από τα τείχη της Πόλης. Οι Τούρκοι εμφανίζονται με σαρίκι, οι Έλληνες με περικεφαλαία και κάτω δεξιά μαζί με το στρατό συμμετέχει και ο κλήρος. Ο Θεόφιλος πίστευε πάντα πως στη ζωγραφική όλα πρέπει να φαίνονται και εδώ βλέπουμε όλες τις μορφές να τοποθετούνται με τη σειρά και κατά μέτωπο, όχι σε βάθος, ώστε να μην κρύβουν η μια την άλλη.
Παρακάτω βλέπουμε και άλλους πίνακες του Θεόφιλου με θέμα την Άλωση της Πόλης.
“Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αυτοκράτορας των Ελληνορωμαίων, στη μάχη της 29 Μαΐου 453”, ελαιογραφία σε καμβά, 1914
“Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος ο αυτοκράτωρ των Ελληνορωμαίων εξέρχεται άτρομος εις την μάχην το 1453 Μαΐου 29”, ελαιογραφία σε χαρτόνι, ύψος 71 εκ. πλάτος 1 μ.
“Κωνσταντίονος Παλαιολόγος μπροστά στα τείχη της Πόλης”, νωπογραφία, 1899
“Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης”, καζεΐνη σε καμβά, ύψος 55 εκ, πλάτος 72 εκ, υπογραφή κάτω δεξιά.
