Ο Νοέμβριος έχει μετονομαστεί σε Movember – ένα λογοπαίγνιο με τις λέξεις moustache ή mo (μουστάκι στην αυστραλέζικη αργκό) και November– από τους ακτιβιστές για την υγεία των ανδρών, ανά τον κόσμο. Τι ακριβώς, όμως, είναι ο Movember; Πρόκειται για μία, φαινομενικά, απλή ιδέα, που ξεκίνησε στη Μελβούρνη της Αυστραλίας και θέλει τους άνδρες, κάθε χρόνο, να αφήνουν μουστάκι, χωρίς να το ξυρίζουν, για ολόκληρο τον Νοέμβριο. Στόχος της η ευαισθητοποίηση του κοινού, πρωτίστως, για τον καρκίνο του προστάτη, για άλλες μορφές “ανδρικού” καρκίνου (όπως π.χ. των όρχεων), καθώς και για την ευαίσθητη ψυχική υγεία των ανδρών. Γενικότερα, στοχεύει στην ευαισθητοποίηση για την ανδρική υγεία. Στους άντρες αρέσει να κρατάμε μία “σκληρή” στάση και είμαστε, συχνά, απρόθυμοι να δούμε έναν γιατρό ή να πάρουμε μία ιατρική συμβουλή. Ο Movember μας δείχνει, με διασκεδαστικό τρόπο, ότι και ο πιο σκληρός άνδρας – με το μουστάκι του και με τα όλα του – οφείλει να ενημερώνεται για θέματα υγείας, να προσέχει τον εαυτό του και να κάνει την πρόληψη τρόπο ζωής.
Διατροφή και στυτική δυσλειτουργία
Στυτική δυσλειτουργία είναι η επαναλαμβανόμενη αδυναμία ικανής στύσης για σεξουαλική επαφή (ανικανότητα ή χαλαρή στύση). Υπό την ευρεία έννοια , ο όρος στυτική δυσλειτουργία περιλαμβάνει τα συμπτώματα όλων των διαταραχών της φυσιολογικής σεξουαλικής υγείας: την ερωτική επιθυμία, τη σεξουαλική διέγερση, την εκσπερμάτιση, τον οργασμό και την ικανοποίηση από το σεξ. Υπολογίζεται ότι στο 70% των ανδρών που πάσχουν από στυτική δυσλειτουργία, η κυριότερη αιτία είναι τα αγγειακά προβλήματα. Σημαντικό ρόλο στη στυτική δυσλειτουργία φαίνεται να παίζουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία αγγειακού τύπου εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάζουν στεφανιαία νόσο. Μια μελέτη έδειξε ότι 20% των ανδρών με στυτική δυσλειτουργία, οι οποίοι δεν είχαν ιστορικό στεφανιαίας νόσου, παρουσίαζαν βλάβες στα στεφανιαία αγγεία χωρίς να το γνωρίζουν. Υπάρχει λοιπόν η πεποίθηση ότι η στυτική δυσλειτουργία παίζει προειδοποιητικό ρόλο για αφανή καρδιαγγειακά προβλήματα. Εκδηλώνεται νωρίτερα από την καρδιακή νόσο πιθανόν επειδή η πεϊκή αρτηρία έχει μικρότερη διάμετρο από τις στεφανιαίες αρτηρίες (αρτηρίες της καρδιάς). Η αιτία της στυτικής δυσλειτουργίας μπορεί να βρίσκεται όχι στα αγγεία αλλά στα νεύρα που σχετίζονται με την λειτουργία του πέους. Όταν αυτά τα νεύρα δεν λειτουργούν ικανοποιητικά προκαλείται διαταραχή στη μεταφορά του σεξουαλικού ερεθίσματος από τον εγκέφαλο προς το πέος. Τα συχνότερα νευρογενή αίτια είναι ο σακχαρώδης διαβήτης και ο αλκοολισμός. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιτία της στυτικής δυσλειτουργία αποδίδεται στις ορμόνες. Εδώ περιλαμβάνονται η χαμηλή τεστοστερόνη, ο υποθυρεοειδισμός και ο υπερθυρεοειδισμός. Τέλος, πολλά φάρμακα και άλλες ουσίες μπορεί να προκαλέσουν στυτική δυσλειτουργία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται αντιυπερτασικά φάρμακα (β-αναστολείς και τα θειαζιδικά διουρητικά), αντικαταθλιπτικά, αντιανδρογόνα, η κατάχρηση αλκοόλ, οι ναρκωτικές ουσίες και το κάπνισμα). Να σημειωθεί ότι οι καπνιστές έχουν 70% μεγαλύτερη πιθανότητα να αποκτήσουν προβλήματα στύσης από τους μη καπνιστές, ενώ μέσα σε 48 ώρες από τη διακοπή του καπνίσματος παρατηρείται σημαντική βελτίωση στην κυκλοφορία του αίματος προς το πέος.
Επομένως, η αλλαγή στον τρόπο ζωής σε ό,τι έχει να κάνει με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα και την υπερκατανάλωση αλκοόλ κρίνεται επιβεβλημένη. Σε περίπτωση που κάποιος άνδρας είναι υπέρβαρος ή παχύσαρκος, συστήνεται η μείωση του σωματικού βάρους έτσι ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες να εμφανίσει καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη. Μέσα στις γενικές συστάσεις είναι η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής, δηλαδή, μιας διατροφής χαμηλής σε κορεσμένα λιπαρά (λίπος κόκκινου κρέατος, βούτυρο, πλήρη γαλακτοκομικά), αλλά πλούσιας σε φρούτα, λαχανικά και προϊόντα δημητριακών ολικής άλεσης. Μια μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (μέχρι 2 ποτά την ημέρα) είναι εφικτή, αφού προκαλεί θετικές επιδράσεις στα αγγεία. Οι άνθρωποι που ακολουθούν μία χορτοφαγική διατροφή, πλούσια σε φυτικά προϊόντα, ( ξηροί καρποί, σπόροι, όσπρια, φρούτα και λαχανικά), έχουν μεγαλύτερη επιθυμία για σεξ από αυτούς που δεν καταναλώνουν πολλά λαχανικά, σύμφωνα με μία νέα μελέτη. Η διαφορά πιστεύεται ότι οφείλεται στο ότι τα συστατικά ορισμένων φυτικών προϊόντων, που λέγονται φυτοοιστρογόνα, επηρεάζουν τα ορμονικά επίπεδα, αυξάνοντας έτσι την επιθυμία για σεξ. Μια καναδική επιστημονική έρευνα, που μελέτησε όλα τα φυσικά αφροδισιακά, κατέταξε αυτά τα δύο στην κορυφή του καταλόγου βρίσκονται ο κρόκος (crocus sativus) και το τζίνσενγκ.
Διατροφή και ανδρική υπογονιμότητα
Υπάρχουν πολλές αιτίες που οδηγούν στην συνεχώς μειωμένη γονιμότητα των ανδρών. Αυτοί μπορεί να σχετίζονται με περιβαλλοντικούς παράγοντες (επαφή με χημικά, αλλά και το στρες, η υπερβολική θερμότητα ή το ψύχος, μολύνσεις). Το κάπνισμα επηρεάζει επίσης την ποσότητα του σπέρματος. Έχει βρεθεί ότι οι καπνιστές έχουν κατά μέσο όρο 13-17% λιγότερο σπέρμα από τους μη καπνιστές, λόγω των χημικών ουσιών που περιέχονται στο τσιγάρο, αλλά ευτυχώς αν σταματήσει κανείς το κάπνισμα εγκαίρως, η βλάβη αυτή είναι αναστρέψιμη. Ενώ και η ποιότητα της διατροφής παίζει ρόλο. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη γονιμότητα των ανδρών είναι η έκθεση σε υπερβολική ζέστη (π.χ. τα πολύ ζεστά μπάνια), η παχυσαρκία (που σχετίζεται με τη ζέστη, αφού το υπερβολικό λίπος θερμαίνει τους όρχεις) και η καθιστική ζωή. Η ηλικία παίζει, επίσης, ρόλο, αφού σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι άνδρες που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδιά μετά τα 40 δυσκολεύονται περισσότερο. Στους βλαβερούς παράγοντες περιλαμβάνονται, επίσης, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση φαρμάκων που έχουν να κάνουν με ορμόνες (π.χ. τα αναβολικά), καθώς και διάφορες παθήσεις που μπορεί να αντιμετωπίζει ένας άνδρας, όπως π.χ. οι οξείες ή χρόνιες φλεγμονές του ουροποιογεννητικού συστήματος, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, η κιρσοκήλη, η κρυψορχία κ.α.
Επομένως, και εδώ παρατηρούμε ότι ο τρόπος ζωής αλλά και η διατροφή παίζει πρωταρχικό ρόλο στην ανδρική υπογονιμότητα. Μια ισορροπημένη διατροφή με χαμηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος, αλλά με υψηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και μάλιστα βιολογικών (έτσι ώστε να μην υπάρχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων) με υψηλή κατανάλωση ψαριών και ξηρών καρπών (λόγω των ω-3 και ω-6 που περιέχονται) θα διαδραματίσει θετικό ρόλο. Συστήνονται επίσης τρόφιμα τα οποία είναι πλούσια σε φυλλικό οξύ (πράσινα φυλλώδη λαχανικά) και τρόφιμα πλούσια σε ψευδάργυρο, καθώς το συγκεκριμένο ιχνοστοιχείο αποτελεί κύριο συστατικό του αντρικού σπέρματος (θαλασσινά, κρέας, μανιτάρια, μη αποφλοιωμένα δημητριακά). Ο περιορισμός αλκοόλ είναι επιβεβλημένος, καθώς η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μειώσει την κινητικότητα του σπέρματος. Τέλος, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους είναι ζωτικής σημασίας.
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, Msc
