Η νηστεία αποτελεί ουσιαστικά μια χορτοφαγική δίαιτα, στην οποία όμως επιτρέπονται και διάφορα προϊόντα ζωικής προέλευσης, όπως τα θαλασσινά. Για το λόγο αυτό το μοντέλο της νηστείας προσομοιάζει κατά πολύ με το μοντέλο της Μεσογειακής Διατροφής η οποία αποτελεί μια ασπίδα προστασίας απέναντι στις ασθένειες της «αφθονίας» όπως η παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο Σακχαρώδης Διαβήτης και ο καρκίνος. Ανάμεσα στα «θαυματουργά» τρόφιμα και συστατικά της νηστείας είναι το ελαιόλαδο, οι φυτικές ίνες, τα ω-3 λιπαρά οξέα και τα αντιοξειδωτικά.
Ελαιόλαδο: πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων της LDL (κακής) χοληστερόλης, ενώ παράλληλα αυξάνουν την ΗDL (καλή) χοληστερόλη. Είναι υπεύθυνα για τη ρύθμιση της γλυκαιμίας (των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα), ενώ νέες μελέτες υποδεικνύουν προστατευτική δράση έναντι της νόσου Alzheimer’s. Παράλληλα, το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε σκουαλένιο το οποίο έχει βρεθεί ότι μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μελανώματος στο δέρμα. Η βιταμίνη Ε του ελαιολάδου αποτελεί μία από τις κύριες αντιοξειδωτικές βιταμίνες η οποία προστατεύει από τις βλαπτικές συνέπειες των ελευθέρων ριζών που αποτελούν την κύρια αιτία κυτταρικού θανάτου. Παράλληλα, προστατεύει από καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά και από διάφορες μορφές καρκίνου. Οι πολυφαινόλες (ισχυρά αντιοξειδωτικές ουσίες) που περιέχονται στο ελαιόλαδο έχουν έντονη αντικαρκινική δράση ενάντια στο καρκίνο του π. εντέρου, του μαστού, του προστάτη και του ενδομητρίου. Οι πολυφαινόλες του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου χρησιμοποιούνται ως βάση για την παραγωγή νέων αντικαρκινικών φαρμάκων. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι τα κατάλοιπα της τριβής του ελαιολάδου περιορίζουν τη διάδοση του AIDS κατά 80%.
Φυτικές ίνες: περιέχονται στα φρούτα, στα λαχανικά στα δημητριακά και προϊόντα ολικής άλεσης και διακρίνονται σε διαλυτές και αδιάλυτες. Οι διαλυτές βοηθούν στη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης, στη ρύθμιση του σακχάρου του αίματος, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, ενώ είναι αυτές που μας κάνουν να χορταίνουμε πιο εύκολα. Οι αδιάλυτες βοηθούν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας, αλλά και στη μείωση των πιθανοτήτων να νοσήσει κάποιος από καρκίνο του π. εντέρου.
Τα ω-3 λιπαρά οξέα τα οποία υπάρχουν κυρίως στα θαλασσινά καις τα ψάρια έχουν ρόλο κυρίως αντιφλεγμονώδη, καρδιοπροστατευτικό και καρκινοπροστατευτικό. Μειώνουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, προλαμβάνουν την καρκινογένεση, μειώνουν τον πόνο στις φλεγμονές, προλαμβάνουν την εμφάνιση άσθματος, μειώνουν τον κίνδυνο για πρόωρο τοκετό, αλλά και για χαμηλό βάρος γέννησης του βρέφους. Παράλληλα, είναι υπεύθυνα για την καλή εγκεφαλική λειτουργία (νέες μελέτες σχετίζουν την κατανάλωσή τους με μειωμένη πιθανότητα για εμφάνιση νόσου Alzheimer’s), αλλά και για τη σωστή σωματική και διανοητική ανάπτυξη των παιδιών.
Τέλος, οι διάφορες αντιοξειδωτικές ουσίες που υπάρχουν στα προϊόντα της νηστείας οξειδώνονται οι ίδιες και εμποδίζουν της οξείδωση των χρήσιμων συστατικών του οργανισμού. Προφυλάσσουν από καρκίνο και καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ ενισχύουν και το ανοσοποιητικό. Τέτοιες είναι η βιταμίνη C, που υπάρχει σε πληθώρα φρούτων και λαχανικών (εσπεριδοειδή, ακτινίδιο, πιπεριά, ντομάτα), η βιταμίνη Ε που υπάρχει στο ελαιόλαδο και στους ξηρούς καρπούς, το β- καροτένιο το οποίο το συναντούμε σε σκούρα πράσινα λαχανικά ή σε πορτοκαλί- κόκκινα λαχανικά (σπανάκι, καρότο, πιπεριά, ντομάτα) οι κατεχίνες που υπάρχουν στο τσάι και στα βότανα, οι πολυφαινόλες που εκτός από το ελαιόλαδο υπάρχουν και στο κόκκινο κρασί, τα φλαβονοειδή που υπάρχουν σε φρούτα με σκούρα κόκκινη σάρκα (φράουλες, βατόμουρα, μύρτιλλα, κράνα) και το σελήνιο του οποίου κύρια πηγή είναι τα θαλασσινά. Πολύ καλή πηγή αντιοξειδωτικών αποτελούν τα άγρια χόρτα της Ελλάδας, των οποίων τα συστατικά έχουν αρχίσει να μελετώνται για παρασκευή νέων φαρμάκων.
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc
