- Τι είναι;
Η νόσος που προκαλείται από τη συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του στομάχου στον οισοφάγο.
- Ποια τα συμπτώματα;
Κάψιμο πίσω από το στήθος (οπισθοστερνικός καύσος) ή ψηλά στο στομάχι, ξινίλες και τάση για έμετο είναι τα κλασσικά συμπτώματα. Εκτός όμως από αυτά, άλλα συμπτώματα είναι ο οξύς πόνος στην πλάτη (που πολλές φορές συγχέεται με καρδιαγγειακή πάθηση), αίσθημα πνιγμού που διακόπτει τον ύπνο, βραχνάδα, κρίσεις με έντονο ξηρό βήχα και δυσκολία στην αναπνοή.
- Τι προκαλεί ΓΟΠΝ;
Προκαλείται από χάλαση (χαλάρωση) του σφιγκτήρα που βρίσκεται στο κατώτερο σημείο του οισοφάγου και ενώνει τον οισοφάγο με τον στόμαχο. Τότε, τα υγρά του στομάχου παλινδρομούν προς τα επάνω στον οισοφάγο. Τα υγρά του στομάχου είναι ισχυρά όξινα, λόγω του υδροχλωρικού οξέος που παράγεται από τον στόμαχο προκειμένου να γίνει η πέψη της τροφής. Ο βλεννογόνος (εσωτερικό τοίχωμα) του οισοφάγου είναι ευαίσθητος στο οξύ και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση καψίματος ή ξινών υγρών. Η ΓΟΠΝ μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και φλεγμονή του οισοφάγου και ίσως έλκη (πληγές) του βλεννογόνου, μια κατάσταση που ονομάζεται οισοφαγίτιδα.
- Ποιες είναι οι επιπλοκές;
Η πλειοψηφία των ατόμων που πάσχουν από ΓΟΠΝ δεν έχει σοβαρές επιπλοκές, παρά μόνο τη μείωση της ποιότητας ζωής τους, αφού η παλινδρόμηση επηρεάζει τις διατροφικές συνήθειες, τη διάθεση, τον ύπνο, τις κοινωνικές δραστηριότητες και τη φυσική δραστηριότητα. Όσοι δεν λαμβάνουν θεραπεία μπορεί να εμφανίσουν αιμορραγία (σε ασθενείς με οισοφαγίτιδα), δυσφαγία (δηλαδή, δυσκολία στην κατάποση της τροφής από τον οισοφάγο), οισοφάγο Barrett (δημιουργία κυττάρων στον οισοφάγο ανθεκτικών στο οξύ του στομάχου, που όμως αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του οισοφάγου), λαρυγγίτιδα, ξηρός βήχας.
- Μήπως έχετε ΓΟΠΝ;
Αξιολογήστε μόνοι σας τα συμπτώματα απαντώντας με ΝΑΙ ή ΟΧΙ στις παρακάτω ερωτήσεις:
Α. Αισθάνεστε συχνά ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα;
i. αίσθημα δυσφορίας ή πόνου πίσω από το στήθος που μοιάζει να ανεβαίνει από το στομάχι προς τα πάνω;
ii. κάψιμο πίσω από το στήθος ή στο λαιμό;
iii. ξινά υγρά στο στόμα;
Β. Έχετε τα παραπάνω συμπτώματα μετά την κατανάλωση φαγητού και οινοπνεύματος;
Γ. Αισθάνεστε τα παραπάνω συμπτώματα δύο ή περισσότερες μέρες την εβδομάδα;
Δ. Σας προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση τα αντιόξινα;
Ε. Παίρνετε συχνά φάρμακα για το κάψιμο, αλλά εξακολουθείτε να έχετε ενόχληση;
Αν απαντήσατε ΝΑΙ σε δύο ή περισσότερες ερωτήσεις τότε είναι πιθανό να έχετε ΓΟΠΝ και πρέπει να συμβουλευτείτε το γαστρεντερολόγο σας.
- Απλά διατροφικά και μη μέτρα που μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση της ΓΟΠΝ
Α. Μικρά και συχνά γεύματα. Αποφυγή μεγάλων ποσοτήτων φαγητού και υγρών.
Β. Αποφυγή λιπαρών τροφών, πικάντικων ή όξινων τροφών, καφέ, σοκολάτας, αναψυκτικών με ανθρακικό, αλκοόλ, φύλλων κρούστας. Αυτές είναι γενικές διατροφικές οδηγίες οι οποίες όμως εξατομικεύονται ανάλογα με τον ασθενή.
Γ. Αποφυγή κατάκλισης (ξάπλωμα) για τουλάχιστον 2-3 ώρες μετά το φαγητό. Ίσως η σημαντικότερη οδηγία, αφού η βαρύτητα βοηθά στη μη παλινδρόμηση της τροφής. Μπορείτε αν θέλετε να «ξαπλώσετε» ακουμπώντας την πλάτη σας στο προσκέφαλο του κρεβατιού. Από τη μέση δηλαδή και πάνω καλό είναι να είστε σε μια κλίση 45-90 μοιρών.
Δ. Ανύψωση του πάνω μέρους του κρεβατιού κατά 20-30 εκατοστά. Τα πολλά μαξιλάρια δεν βοηθούν αλλά ίσα ίσια εντείνουν το πρόβλημα.
Ε. Κατάκλιση πλάγια από τη αριστερή πλευρά.
Στ. Αποφυγή καπνίσματος.
Ζ. Απώλεια βάρους, όταν αυτό είναι αυξημένο.
Η. Αποφυγή στενών ρούχων και ζωνών.
7. Τι γίνεται όταν τα παραπάνω μέτρα δεν αρκούν;
Τότε ο ασθενής θα πρέπει να επισκεφθεί γαστρεντερολόγο έτσι ώστε να λάβει την κατάλληλη θεραπεία. Συνήθως ο γιατρός για να ελέγξει για τυχόν βλάβες στο βλεννογόνο του οισοφάγου ή του στομάχου και για να πάρει δείγμα για βιοψία αν χρειάζεται διενεργεί γαστροσκόπηση. Ένας λεπρός εύκαμπτος σωλήνας περνά από το στόμα του ασθενούς στον οισοφάγο και στη συνέχεια στον στόμαχο και στο λεπτό έντερο. Η γαστροσκόπηση είναι εξέταση ρουτίνας και διαρκεί 5 λεπτά. Η θεραπεία γίνεται με φάρμακα τα οποία μειώνουν την παραγωγή οξέος από το στομάχι. Σπάνια, η θεραπεία είναι χειρουργική.
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc
