Εκτός από τον αυταπόδεικτο ρόλο της διατροφής στην παροχή ενέργειας και στην κάλυψη του οργανισμού με απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, ολοένα και περισσότερες μελέτες σχετίζουν την διατροφή με έκκριση διαφόρων νευροδιαβιβαστών, χημικών ουσιών που διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων, και παίζουν ρόλο στην ψυχική διάθεση του ανθρώπου. Τέτοιοι νευροδιαβιβαστές είναι η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη. Η μεν σεροτονίνη προκαλεί αίσθημα χαλάρωσης, ηρεμίας και ευθύνεται για την καλή διάθεση. Χαμηλά επίπεδά της δε στον εγκέφαλο σχετίζονται με κατάθλιψη. Η δε ντοπαμίνη προκαλεί διέγερση του νευρικού συστήματος και ενδυναμώνει την προσοχή και την συγκέντρωση.
Τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνες (κοτόπουλο, γαλοπούλα, κρέας, θαλασσινά, αυγά) και πλούσια στο αμινοξύ τυροσίνη προκαλούν αύξηση της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο.
Αντιθέτως, τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες (ρύζι, πλιγούρι, ζυμαρικά, φρούτα, λαχανικά) προκαλούν παραγωγή σεροτονίνης. Για το λόγο αυτό, αυτά τα τρόφιμα χαρακτηρίζονται ως «comfort food», αφού προκαλούν αίσθημα χαλάρωσης και ηρεμίας.
Βιταμίνες καλής διάθεσης
Όσον αφορά στις βιταμίνες, η βιταμίνη D έχει φανεί ότι αυξάνει τα επίπεδα της σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Άρα, η κατανάλωση γαλακτοκομικών, αυγών, τόνου, σαρδέλας, αλλά και η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία για λίγη ώρα τα πρωινά είναι ευεργετική για την καλή διάθεση.
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β παίζουν και αυτές ρόλο στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Συγκεκριμένα, το φυλλικό οξύ (σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μαγιά μπύρας, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια), η βιταμίνη Β6 (μη επεξεργασμένα δημητριακά, σπόροι, κρόκος αυγού) και η βιταμίνη Β12 (θαλασσινά, κρέας, επεξεργασμένα- εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού) έχουν ρόλο αντι- αγχωτικό και συμβάλλουν στην καλύτερη ψυχική διάθεση.
Σελήνιο
Εκτός από ισχυρά αντιοξειδωτικό ιχνοστοιχείο, το σελήνιο επιδεικνύει και δράση που προασπίζει τον οργανισμό μας σε εξαιρετικά αγχώδεις καταστάσεις. Σελήνιο υπάρχει σε ψάρια και σε δημητριακά ολικής άλεσης
Ω-3 λιπαρά οξέα
Όσον αφορά στα ω-3 λιπαρά οξέα, χαμηλά επίπεδά τους στο αίμα και στις κυτταρικές μεμβράνες έχουν σχετιστεί με κατάθλιψη. Αντίθετα, σε μελέτες που χορηγούνταν ω-3 λιπαρά οξέα από ιχθυέλαια σε άτομα που έπασχαν από κατάθλιψη, συμπληρωματικά με την αγωγή τους, μειώθηκε σημαντικά η συχνότητα και η ένταση των επεισοδίων τους. Ω-3 λιπαρά οξέα υπάρχουν στα ψάρια, στα θαλασσινά, σε καρπούς όπως τα καρύδια και ο λιναρόσπορος, αλλά πολύ καλή πηγή είναι τα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, ο τόνος, η σαρδέλα το σκουμπρί.
Σοκολάτα
Οι ψυχοδιεγερτικές ιδιότητες που αποδίδονται στη σοκολάτα οφείλονται στην περιεκτικότητά της σε φαινυλαιθυλαμίνη. Η ουσία αυτή, σε υψηλά επίπεδα, προκαλεί αισθήματα έλξης και ενθουσιασμού. Λειτουργεί διεγείροντας τα κέντρα ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Επιπλέον, μετά την κατανάλωση της σοκολάτας απελευθερώνονται ενδορφίνες, φυσικά οπιοειδή τα οποία έχουν αναλγητικές ιδιότητες και βελτιώνουν τη διάθεση.Τέλος, η σοκολάτα περιέχει ανανδαμίνη, μια ουσία η οποία παρουσιάζει επιδράσεις ανάλογες με αυτές των δραστικών συστατικών της κάνναβης. Όπως και να έχει, η σοκολάτα αποτελεί ακόμη ένα μυστήριο και η διευκρίνιση του όρου chocoholic αποτελεί δύσκολο πρόβλημα για τους λύτες.
Καφεΐνη και αλκοόλ
Η καφεΐνη αποτελεί διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και σε μέτριες ποσότητες προκαλεί πνευματική διαύγεια, εγρήγορση και ελαττώνει την κόπωση. Υπερβολική όμως κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει νευρικότητα και αϋπνία. Το αλκοόλ βοηθάει στη χαλάρωση ειδικά μετά από μια κουραστική μέρα, παράλληλα με την καλή επίδραση που έχει στα αγγεία. Υπερβολική κατανάλωση όμως προκαλεί διαταραχές ύπνου και αφυδάτωση που έχει ως συνέπεια τους πονοκεφάλους (hangover).
Παναγιώτης Ζήσης
Κλινικός Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc
