Κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούμε όλο και περισσότερο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη των μουσείων από πλευράς τόσο θεσμού όσο και κτιριακής υποδομής. Τα τελευταία χρόνια το μουσείο είναι το πιο περιζήτητο αντικείμενο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και έχει αναχθεί σε αιχμή δόρατος για πειραματισμό κάθε νέας αρχιτεκτονικής ιδέας ή τάσης περισσότερο από κάθε άλλη κτιριακή κατηγορία. Βλέπουμε το μουσείο να έχει γίνει όργανο αστικής ανάπλασης και σήμα κατατεθέν για υποβαθμισμένες περιοχές.
Στην Ελλάδα το φαινόμενο έχει ήδη κάνει αισθητή την παρουσία του με λίγα αλλά διεθνώς βραβευμένα σύγχρονα μουσεία, όπως το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και το Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα.
Όπως σε κάθε κατηγορία κτιρίων, έτσι και στα μουσεία, η αρχιτεκτονική ποιότητα δεν έχει να κάνει μόνο με τις δεξιότητες του αρχιτέκτονα, αλλά με τις γνώσεις που προσφέρει ο πυρήνας και τον λόγο ύπαρξης του μουσείου. Ο μουσειολόγος και οι άνθρωποι που εργάζονται στο μουσείο έχουν στόχο την επικοινωνία μεταξύ συλλογής και κοινού και ένα μέσο που ελκύει τους επισκέπτες στο μουσείο είναι και το ίδιο το κτίριο.
Πιστεύω πως δεν μπορεί κανείς να σχεδιάσει ένα καλό κτίριο μουσείου αν δεν μπορεί να σχεδιάσει και μια καλή έκθεση συλλογής. Απόδειξη αποτελεί το έργο μεγάλων αρχιτεκτόνων και σχεδιαστών τόσο του μοντερνισμού όσο και της μεταμοντέρνας εποχής τόσο στον εκθεσιακό σχεδιασμό (exhibition design) όσο και στον σχεδιασμό κτιρίων. Και οι δυο σχεδιασμοί είναι απαραίτητοι και ικανοί να έλκουν το κοινό στο μουσείο και να υπηρετούν το σκοπό ύπαρξής του για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα που φυσικά είναι η γνώση.
Παρακάτω θα δούμε την αρχιτεκτονική κάποιων μουσείων που με την μορφή τους αποτελούν σήμα κατατεθέν για την περιοχή όπου βρίσκονται.
Βασιλική Ζήση
Μουσειολόγος
