Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature αποκαλύπτει ότι το παλμιτικό οξύ -είδος λιπαρού οξέος που βρίσκεται στη διατροφή- τροποποιεί το γονιδίωμα του καρκίνου, αυξάνοντας τις πιθανότητες μεταστάσεων. Οι ερευνητές άρχισαν να αναπτύσσουν θεραπείες που ανακόπτουν τη διαδικασία αυτή και αναφέρουν ότι μέσα στα επόμενα χρόνια θα ξεκινήσει και η σχετική κλινική δοκιμή.
Η μετάσταση δηλαδή η εξάπλωση του καρκίνου, παραμένει η βασική αιτία θανάτου των καρκινοπαθών δεδομένου ότι ο μεταστατικός καρκίνος αντιμετωπίζεται μεν, αλλά δύσκολα ιάται. Τα λιπαρά οξέα είναι τα δομικά στοιχεία του λίπους στο σώμα και το φαγητό που καταναλώνουμε, τα οποία ενίοτε ενισχύουν τη μετάσταση. Μέχρι τώρα, όμως, δεν ήταν σαφής ο ακριβής μηχανισμός και αν όλα τα λιπαρά οξέα συμβάλλουν στη μετάσταση.
Τα νέα ευρήματα των επιστημόνων από το Ινστιτούτο Βιοιατρικών Ερευνών (IRB) της Βαρκελώνης αποκαλύπτουν ότι ένα τέτοιο λιπαρό οξύ που βρίσκεται συνήθως στο φοινικέλαιο και ονομάζεται παλμιτικό οξύ, προωθεί τη μετάσταση στα καρκινώματα του στόματος και στο μελάνωμα στα ποντίκια. Άλλα λιπαρά οξέα, όπως το ελαϊκό και λινολεϊκό οξύ που βρίσκονται σε τρόφιμα όπως το ελαιόλαδο και ο λιναρόσπορος, δεν έδειξαν παρόμοια επίδραση, ενώ κανένα από τα λιπαρά οξέα που εξετάστηκαν δεν αύξησαν τον κίνδυνο εκ προοιμίου ανάπτυξης καρκίνου.
Η έρευνα βρήκε ότι όταν στη διατροφή των ποντικιών περιλαμβανόταν και παλμιτικό οξύ, αυτό όχι μόνο συνέβαλε στη μετάσταση, αλλά ασκούσε και μακροχρόνιες επιδράσεις στο γονιδίωμα. Επίσης, τα καρκινικά κύτταρα που είχαν εκτεθεί στο διατροφικό παλμιτικό οξύ για ένα σύντομο χρονικό διάστημα παρέμεναν ιδιαίτερα μεταστατικά ακόμα και όταν το οξύ αφαιρέθηκε από τη διατροφή τους.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι αυτή η «μνήμη» προκαλείται από επιγενετικές αλλαγές, οι οποίες τροποποιούν τη λειτουργία των κυττάρων του μεταστατικού καρκίνου και τούς επιτρέπουν να σχηματίσουν ένα νευρωνικό δίκτυο γύρω από τον όγκο προκειμένου να επικοινωνούν με τα κύτταρα του άμεσου περιβάλλοντός τους και να εξαπλώνονται πιο εύκολα. Κατανοώντας τη φύση αυτής της επικοινωνίας, οι ερευνητές ανακάλυψαν έναν τρόπο να την εμποδίσουν και τώρα σχεδιάζουν μια κλινική δοκιμή όπου θα προσπαθήσουν να σταματήσουν τη μετάσταση σε διάφορα είδη καρκίνου.
«Είναι πολύ νωρίς να προσδιορίσουμε ποιον τύπο διατροφής πρέπει να ακολουθούν οι ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο ώστε να επιβραδυνθεί η μεταστατική διαδικασία. Βάσει των αποτελεσμάτων μας θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι μια διατροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε παλμιτικό οξύ θα ήταν αποτελεσματική, αλλά χρειάζεται πολύ περισσότερη έρευνα για να αποδειχθεί αυτό», ανέφερε ο καθηγητής Salvador Aznar-Benitah, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και κατέληξε:
«Δεν επικεντρωνόμαστε σε αυτή την κατεύθυνση της έρευνας, αλλά σε νέους πιθανούς θεραπευτικούς στόχους που θα μπορούσαμε να αναστείλουμε και να έχουν πραγματικό θεραπευτικό όφελος για τον ασθενή ανεξάρτητα από τη διατροφή του».
Σε ποια τρόφιμα περιέχεται το παλμιτικό οξυ;
- Φοινικέλαιο
Σχεδόν όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα περιέχου φοινικέλαιο. Είναι ένα έλαιο το οποίο είτε δίνει μαλακή αλοιφώδη- μαλακή υφή στα τρόφιμα (παγωτό), είτε δίνει «γυαλάδα» (σοκολάτα)είτε βοηθά στη στερεοποίηση φυτικών λιπαρών (μαργαρίνη). Περιέχεται και σε άλλα τρόφιμα όπως αρτοπαρασκευάσματα τυποποιημένα (ντόνατς, μπισκότα, κράκερ), σε διάφορα νηστίσιμα- φυτικά «τυριά», αλλά αποτελεί και το βασικό λίπος τηγανίσματος σε ταχυφαγεία. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγνωση της ετικέτας τροφίμου.
- Πλήρη γαλακτοκομικά και λίπος κρέατος και πουλερικών
Σε μικρότερο βαθμό το παλμιτικό οξύ περιέχεται (ως κορεσμένο λιπαρό οξύ) και σε όλα τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης που έχουν λίπος. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να αποφεύγουμε την κατανάλωσή τους, αλλά να ελαχιστοποιούμε τη συχνότητα κατανάλωσής τους, να μην το παρακάνουμε δηλαδή τόσο στην ποσότητα όσο και στη συχνότητα.
Πού αλλού επιβαρύνει το παλμιτικό οξύ;
Το παλιτικό οξύ, ως κορεσμένο λιπαρό οξύ, όταν καταναλώνεται σε μεγάλη ποσότητα, τότε αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα αυξάνοντας την ολική και LDL- «κακή» χοληστερόλη.
Τι πρέπει να κάνετε;
- Διαβάζετε την ετικέτα του τροφίμου και δεν επιλέγετε τρόφιμα με φοινικέλαιο
- Καταναλώνετε γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά ή πλήρη (ελληνικά ΠΟΠ καλύτερα) σε μικρότερες ποσότητες κάθε μέρα (2-3 μερίδες)
- Αποφεύγετε να καταναλώνετε λιπαρά μέρη του κρέατος των ζώων
- Καταναλώνετε κόκκινο κρέας λίγες φορές τον μήνα σύμφωνα με τις αρχές της Μεσογειακής Διατροφής.
